Chùa Đại Bi

20/12/2017 16:13

(kbchn) - Chỉ cần bước chân đến cổng chùa, đắm mình trong khung cảnh bác ái, từ bi hỷ xả chốn cảnh thiền sẵn có tự bao đời, du khách đã tự thấy lòng mình thanh thản, gần như được rũ bỏ hết bụi trần

Có thể khẳng định rằng, trong khoảng mười hai, mười ba ngôi chùa cùng có tên“Đại Bi” (Đại Bi tự), hầu hết được xây dựng tập trung dưới triều nhà Lý (1010-1225) và nhà Trần (1225-1400), nằm rải rác ở các tỉnh Bắc Ninh, Thái Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa, Nam Định, đặc biệt là thủ đô Hà Nội (tập trung đến 8 ngôi), thì chùa Đại Bi Bắc Ninh (Khu dân cư thôn Thượng, phường Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh) có vị trí cao ráo, thoáng đãng, cổ kính thâm nghiêm vào bậc nhất. Chỉ cần bước chân đến cổng chùa, đắm mình trong khung cảnh bác ái, từ bi hỷ xả chốn cảnh thiền sẵn có tự bao đời, du khách đã tự thấy lòng mình thanh thản, gần như được rũ bỏ hết bụi trần, bởi ngôi chùa được xây dựng ở vị trí cao nhất trên đỉnh núi Chùa, một ngọn núi “mồ côi” bốn mùa rợp xanh màu cây lá, nổi bật giữa vùng đồng bằng xứ Kinh Bắc mênh mông - một trong những cái nôi của nền văn minh lúa nước Sông Hồng và cũng là trung tâm Phật giáo lớn nhất nước ta ngay từ những thập kỷ đầu công nguyên.

 

Tuy chưa rõ niên đại xây dựng cụ thể, nhưng qua hệ thống văn bia cổ còn lưu lại, chúng ta có thể đoán định, Chùa làng Ném Thượng (làng Thượng có tên chữ là Trung Thôn, tên nôm là Ném Thượng, dù nay đã là khu phố, nhưng xin được giữ nguyên tên chùa theo cách gọi nôm na bao đời nay của người dân nơi đây) có thể được xây dựng cùng thời điểm các chùa Đại Bi khác trong vùng, cách đây khoảng dăm bảy trên năm đến gần một nghìn năm, đến thời Lê Trung Hưng  (1533-1789), được trùng tu và mở rộng với quy mô rất lớn và được ghi khắc lại trong tấm bia đá “Hậu Phật bi ký”, có niên đại Vĩnh Thịnh năm thứ ba (1707). Phần lớn các hạng mục của lần đại trùng tu này (ngôi tam bảo, gác chuông, hậu đường, nhà Tổ, nhà Mẫu...) được giữ gìn mãi về sau và bị tiêu hủy hoàn toàn trong kháng chiến chống Pháp.

Những năm 90 của thế kỷ trước, trong không khí đổi mới, mở cửa của Đảng và Nhà nước, dân làng Ném Thượng đã cùng nhau dựng tạm mấy gian nhà nhỏ trên nền chùa cũ, làm nơi thờ Phật và cũng là địa điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Trong các năm 2004, 2005, được sự nhất trí của cấp ủy, chính quyền địa phương, với sự hỗ trợ, đóng góp thêm của phật tử thập phương, dân làng Ném Thượng đã cùng nhau công đức tiền của, công sức, phục dựng lại ngôi Tam bảo của chùa với quy mô lớn, dáng vẻ truyền thống. Qua lần phục dựng này, tòa Tam bảo có kiểu dáng kiến trúc hình chữ Đinh (), gồm năm gian tiền tế và ba gian hậu điện, bộ khung gỗ trạm trổ tứ linh, tứ quý lộng lẫy, nghệ thuật.

Hiện tại, chùa Ném Thượng vẫn còn bảo lưu được một số tài liệu, hiện vật cổ có giá trị như  tượng thờ, văn bia và đồ thờ tự. Đặc biệt, là 5 thác bản bia, bao gồm: “Đại Bi tự”, được tạc vào niên đại Chính Hòa thứ hai mươi tư (1703); “Hậu Phật bi ký”, niên đại Vĩnh Thịnh thứ ba (1707); “Sáng lập thạch bi - Toàn dân ký kết - Cùng lập giao ước”, đây là tấm bia tứ diện (bốn mặt) duy nhất được tạc tại chùa vào niên đại Vĩnh Thịnh thứ tư (1708), “Hậu Phật bi ký”, niên đại Cảnh Hưng thứ mười sáu (1755) và “Hậu Phật bi ký - Đồng thôn lệ ký”, niên đại Cảnh Hưng thứ hai mươi (1759).  

Qua nội dung các thác bản bia và hiện vật còn lại, ta biết được gốc tích ngôi chùa, tâm đức, công sức người dân Ném Thượng xưa và nay trong quá trình giữ gìn, tu tạo ngôi chùa cùng những thông tin quý báu về Phật Pháp, triết lý sâu sắc về cách sống nhân văn, hướng thiện của đạo Phật, cũng như quá trình hình thành, phát triển của làng Ném Thượng, phong tục, tập quán, tín ngưỡng của người dân trong làng và trong khu vực.

Giá trị của chùa Đại Bi làng Ném Thượng còn được thể hiện ở lễ hội truyền thống. Theo tục lệ, cứ đến ngày 15 tháng Giêng hàng năm, hội chùa Đại Bi lại được mở. Ngay từ ngày 14, chùa “mở cửa” và dân làng đã tập trung cùng nhà chùa chuẩn bị mọi thứ cần thiết cho lễ hội. Sáng ngày 15, dân làng làm cỗ chay, dâng hương hoa, tụng kinh lễ Phật, sau đó tổ chức đón tiếp tăng ni phật tử và khách hành hương tập phương về lễ Phật, vãn cảnh chùa và dự hội.

Trong những ngày lễ hội, sau phần tế lễ là phần hội với nhiều tục trò dân gian vui tươi, lành mạnh, mang đậm bản sắc dân tộc, thu hút đông đảo quần chúng nhân dân địa phương và du khách.

Với những giá trị cốt lõi còn lưu giữ, chùa làng Ném Thượng (Đại Bi tự) đã được Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 97/QĐ-UBND, ngày 18 tháng 1 năm 2010.

 

 

 

 

 

 

Chùa Đại Bi làng Ném Thượng

 

 

Phật Bà Quan Âm với đôi voi chầu, cây hương và lư hương bằng đá quý.

 

 

 

 

 

(0) Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

;
lên đầu trang