Chùa Khúc Toại

20/12/2017 16:58

(kbchn) - Chùa nằm ngay giữa trung tâm khu phố Khúc Toại, hướng Đông Nam, phía trước là một dãy ao rộng quanh năm nước trong xanh và cánh đồng mênh mông khoai, lúa, lưng áp bờ đê sông Ngũ huyện Khê, nay đã là đường liên xã, mặt đường đổ bê tông khang

Chuyện cũ kể rằng, Tiến sĩ Nguyễn Thượng Nghiêm, người xã Khúc Toại (có tên nôm là làng Chọi), tổng Châm Khê, huyện Yên Phong, xứ Kinh Bắc (nay là khu phố Khúc Toại, phường Khúc Xuyên, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh) đăng khoa năm Bính Thìn (1496), đời vua Lê Thánh Tông, làm quan tới chức Thừa chính sứ, từng được cử đi sứ nhà Minh. Đỗ đạt rồi, hàm ơn nơi chôn nhau cắt rốn, ông về quê xây dựng lại xóm làng và làm một ngôi nhà to, rộng, sau đó “hóa gia vi tự” thành chùa, đưa tượng phật về thờ. Đó chính là Chùa Phúc Toại, có tên chữ là “Diên Phúc tự” ngày nay.

Chùa nằm ngay giữa trung tâm khu phố Khúc Toại, hướng Đông Nam, phía trước là một dãy ao rộng quanh năm nước trong xanh và cánh đồng mênh mông khoai, lúa, lưng áp bờ đê sông Ngũ huyện Khê, nay đã là đường liên xã, mặt đường đổ bê tông khang trang, rộng rãi và chỉ cách trung tâm thành phố Bắc Ninh vài chục phút đi xe.

Mặc dù được xây dựng với quy mô lớn, từng là một trong những trung tâm Phật giáo vùng Kinh Bắc, nhưng trải thời gian, mưa nắng và nhiều lần tôn tạo, tu sửa, tới nay, các hạng mục công trình chính (Tam quan, tòa Tam bảo...) mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Tuy nhiên, chùa còn giữ gìn, bảo lưu được khá nhiều cổ vật quý hiếm có thể có ngay từ ngày đầu khởi dựng như hệ thống tượng phật thời Lê, bia đá, khánh đá, cây hương đá...

Đặc biệt, tại chùa Khúc Toại, còn lưu giữ quả chuông đồng ghi tên chùa “Tân tạo chú Hồng chung Diên Phúc tự” (tạm dịch: “Tạo mới chuông chùa Diên Phúc”), đúc ngày 23 tháng 10 năm Mậu Tý - 1648 (Niên đại Phúc Thái thứ sáu). Đây là một trong những quả chuông cổ nhất còn được lưu giữ nguyên vẹn ở nước ta. Toàn bộ thân chuông khắc chữ Hán, ghi lại nguồn gốc ra đời của chuông. Theo đó, một nhà sư có tên Minh Trực, thấy chùa làng chưa có (hoặc đã có nhưng do một lý do nào đó mà phải làm lại, nên mới có từ “Tân tạo...” trên thân chuông) nên muốn tạo chuông, làm phúc, lại gặp được vợ chồng Đô đốc Trung quân Dương Bá Hợp và Lê Thị Học Thái (chưa rõ tung tích) rất mộ đạo, cùng dân làng hợp sức đúc chuông. Chuông đúc xong, có chiều cao 1,4 mét, đường kính miệng 0,7 mét, quai chuông là con rồng một thân, hai đầu quay về hai hướng, miệng rồng ngậm ngọc, râu dài và nhọn, thân có vẩy, lưng có vây sống động. Thân chuông chia làm tám phần, ngăn cách giữa các phần là các đường gân chạy dọc. Điểm giao giữa các đường gân là một núm gõ tròn, khắc nổi. Ngoài việc ghi công đức đúc chuông, trên thân chuông còn có một số câu đối, lời bàn và một bài minh ca ngợi cảnh đẹp và sự trù phú của quê hương Khúc Toại...

Năm 1947, giặc Pháp càn làng, nhân dân Khúc Toại phải tháo chuông giấu chìm dưới lòng sông Ngũ huyện khê. Đến mãi năm 1956, dân làng mới vớt lên, quả chuông vẫn còn nguyên vẹn và được treo trở lại tháp chuông như cũ...

Năm 2011, nhà thờ Tổ đổ nát, dân làng Khúc Toại lại cùng khách thập phương hưng công tiền, của, xây dựng mới với 7 gian, hoàn toàn bằng gỗ lim, khang trang tố hảo. Cũng cùng năm 2011, Nhà chùa cùng nhân dân Khúc Toại tổ chức lễ đón nhận Quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh về việc xếp hạng di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh cho chùa làng.

Nếu du lịch, hành hương về Khúc Toại đúng dịp diễn ra hội đình (chính hội là ngày 6 tháng Giêng hàng năm) hay vào dịp hội chùa (chính hội là ngày 14 tháng Giêng hàng năm), du khách còn được thưởng thức các cuộc rước, lễ, các trò trơi mang đậm chất dân gian vùng Kinh Bắc, đặc biệt là được thưởng thức các cuộc thi hát quan họ trên thuyền, dọc con sông Ngũ huyện Khê. Trong những ngày ấy, dưới sông là thuyền, là các liền anh liền chị quan họ làng trong sắc phục truyền thống: nón thúng quai thao, áo tứ thân, mớ ba mớ bảy, ô lục soạn... giao duyên các làn điệu quan họ say đắm lòng người. Trên bờ, đặc biệt là trên cây cầu Chọi, bắc qua đôi bờ sông Ngũ huyện Khê, nối giữa hai làng Khúc Toại, Trà Xuyên là liền anh liền chị các làng khác và khách thập phương nghe, xem, cổ vũ cho cuộc thi hát quan họ. Một quang cảnh thật nên thơ, trữ tình, mang đậm nét văn hóa đặc trưng vùng Kinh Bắc...

 

Tòa Tiền đường Chùa Khúc Toại

 


                                                          Cửa tam môn, Gác chuông

 

Lầu Bồ tát

 

 

Quả chuông đồng có niên đại 400 năm tuổi

 

 

 

 

 

 

Một số bia đá, khánh đá, cây hương đá còn sót lại

 

Vườn tháp mộ

 

(0) Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

;
lên đầu trang