Chuyện về “Pho sử sống” trên đảo Lý Sơn

28/12/2017 10:03

(kbchn) - Bất cứ ai muốn tìm hiểu về lịch sử, văn hóa trên đảo Lý Sơn, người dân trên đảo đều nhắc đến ông Phạm Thoại Tuyền (xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi)

Bất cứ ai muốn tìm hiểu về lịch sử, văn hóa trên đảo Lý Sơn, người dân trên đảo đều nhắc đến ông Phạm Thoại Tuyền (xã An Vĩnh, huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi). Ông không chỉ là người có công sưu tầm hàng nghìn cổ vật liên quanđến đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải trên đảo Lý Sơn, mà còn là một “pho sử sống” với những câu chuyện kể hấp dẫn về lịch sử Lý Sơn.

Lưu giữ báu vật của cha ông

Bước chân vào ngôi nhà cổ của gia đình ông Phạm Thoại Tuyền, chúng tôi ngỡ như lạc vào một bảo tàng cổ vật, mà ở đó, mỗi một ngăn tủ, là một nền văn hóa khác nhau: Ngăn này được ông trưng bày những cổ vật thuộc nền văn hóa Sa Huỳnh, ngăn khác kia là những cổ vật thuộc văn hóa Chăm Pa, những chiếc đĩa, chiếc bát gốm sứ thời Nguyễn, các loại tiền cổ… Trên tường nhà treo tấm bản đồ “An Nam Đại Quốc họa đồ” của Giám mục Jean Louis Taberd, được xuất bản năm 1838, trong bản đồ có ghi rõ ràng địa lý của nước ta, trong đó có “Paracels Seu Cát Vàng” (tức quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam). Những tờ lệnh có con dấu của quan tuần bổ án sát, tờ lệnh bảo vệ công ích các đảo của Việt Nam ghi chép về việc cử người nào, dòng tộc nào đi Hoàng Sa cắm cột mốc, bảo vệ chủ quyền biển đảo…

Ông Phạm Thoại Tuyền kể, ông là hậu duệ đời thứ 5 của cụ Phạm Hữu Nhật, Chánh đội trưởng thủy quân suất đội Hoàng Sa, năm xưa vâng mệnh triều đình dong thuyền ra quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa để làm nghĩa vụ thiêng liêng của bề tôi với bậc đế vương là khai thác sản vật, đo đạc thủy trình, dựng bia, cắm mốc chủ quyền lãnh hải biên giới quốc gia.

Vốn sinh ra trong một gia đình gia giáo, có truyền thống lưu giữ những giá trị văn hóa của cha ông, nên từ khi còn trẻ, ông Phạm Thoại Tuyền đã tìm kiếm, sưu tầm những hiện vật cổ trên đảo Lý Sơn, những hiện vật liên quan đến chủ quyền biển đảo đã có từ rất lâu, nhằm giữ lại những cổ vật liên quan đến gia đình, của dòng tộc… Bởi vậy, hễ nghe thấy ở đâu có người phát hiện ra cổ vật, hoặc có ai đang lưu giữ tài liệu quý… ông lại lặn lội tìm đến để xin hoặc mua lại, rồi mang về nhà cất giữ cẩn thận.

Hơn 40 năm miệt mài sưu tầm, đến nay ông đã có trong tay hàng nghìn món cổ vật, từ đĩa, bát, tiền xu… đến các sắc phong, ấn tín của nhiều đời vua, trong đó có cả tư liệu viết về Đội dân binh Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải năm xưa, sắc chỉ của vua Gia Long ca ngợi những người đi Hoàng Sa... “Trong số các cổ vật tôi lưu giữ, có nhiều nhiều cổ vật liên quan đến Đội dân binh Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải trên đảo Lý Sơn, như tờ lệnh có con dấu của quan tuần bổ án sát, tờ lệnh bảo vệ công ích các đảo của Việt Nam, những tư liệu liên quan đến cụ Phạm Hữu Nhật…”, ông Tuyền cho biết. 

“Pho sử sống” trên đảo Lý Sơn

Ông Tuyền tiếc nuối kể, khi xưa, dòng họ Phạm ở Lý Sơn có người làm công việc liên quan đến đình làng ở địa phương, được giao giữ nhiều giấy tờ quan trọng, trong đó có những tờ lệnh liên quan đến đội hùng binh được giao đi bảo vệ chủ quyền Hoàng Sa. Nhưng trải qua thời gian, do chiến tranh, thiên tai… nên nhiều tư liệu bị hỏng, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác sưu tầm.

Không chỉ sưu tầm cổ vật, ông Phạm Thoại Tuyền còn là người rất am hiểu về lịch sử Lý Sơn. Ông Tuyền tự hào khoe, tổ tiên họ Phạm của ông là những người đầu tiên đặt chân lên đảo Lý Sơn làm ăn, mưu sinh từ đầu thế kỷ 17. Sau này, những người trong dòng họ Phạm như Phạm Hữu Nhật, Phạm Quang Ảnh có công ra Hoàng Sa Bắc Hải, lập được công lao, nên đã xin triều đình cho lập phường An Vĩnh. Ông cũng kể cho chúng tôi nghe câu chuyện về những hùng binh tham gia hải đội Hoàng Sa đi cắm cột mốc, bảo vệ chủ quyền trên vùng biển Hoàng Sa khi xưa. Rồi ông nhiệt tình giảng giải s nghe về nguồn gốc và ý nghĩa của lễ khao lề thế lính Hoàng Sa, về nguồn gốc và trình tự nặn hình nhân bằng đất sét đặt trong những ngôi mộ chiêu hồn những người đi làm nhiệm vụ ở Hoàng Sa không trở về trên đảo Lý Sơn…

Ông Phạm Thoại Tuyền cho biết, ông đã từng hiến tặng nhiều tư liệu quý về Hoàng Sa, Trường Sa cho Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi. Thời gian qua, có rất nhiều nhà sử học, nhà nghiên cứu đã không quản ngại đường sá xa xôi đến gặp ông để chiêm ngưỡng và tìm hiểu về những tư liệu quan trọng mà ông đang cất giữ. Mỗi người đến gặp ông, sau khi ra về đều để lại những dòng lưu bút ghi lại cảm tưởng của mình. Những cuốn sổ ghi chép đó được ông lưu giữ rất cẩn thận, bởi theo ông, đó là những tình cảm đặc biệt mà du khách, những nhà nghiên cứu đã dành cho ông.

Chia sẻ với chúng tôi về những cổ vật mà mình đang lưu giữ, ông Tuyền chia sẻ, những cổ vật này là tài sản vô giá đối với ông, bởi sự hiện diện của chúng nhắc nhở ông luôn ghi nhớ và biết ơn công lao của cha ông mình.  “Tôi sưu tầm và cố gắng gìn giữ thật tốt những cổ vật này, để cho con cháu đời sau ở Lý Sơn nói riêng, ở Việt Nam nói chung biết về lịch sử cha ông ta, để con cháu biết trân trọng, gìn giữ và tiếp tục kế thừa những giá trị văn hóa - lịch sử của vùng đất mình đang sống. Bởi muốn bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc, thì chúng ta phải hiểu rõ và bảo vệ, giữ gìn thật tốt những giá trị văn hóa, lịch sử mà cha ông để lại…”, ông Phạm Thoại Tuyền khẳng định.

Ông Phạm Thoại Tuyền giới thiệu tấm bản đồ “An Nam Đại Quốc họa đồ”.

Ông Phạm Thoại Tuyền

 

Vân Du

 

 

 

 

 

The “living historical treasure” on Ly Son Island

am Thoai Tuyen introduces the Map of the Great Country of An Nam.

If anyone wants to learn about history and culture of Ly Son Island, they will be referred by islanders to Pham Thoai Tuyen (An Vinh commune, Ly Son island district, Quang Ngai province). He is not only a collector of thousands of artifacts related to the Hoang Sa Fleet on Ly Son Island, but also a "living historical treasure" with fascinating stories about Ly Son history.

Storing predecessors’ treasures

The old house of Pham Thoai Tuyen's family is similar to an antique museum. Each wardrobe features a different civilization, such as Sa Huynh culture, Champa culture and Nguyen dynasty. There is also the "An Nam dai quoc hoa do” (the Map of the Great Country of An Nam) drawn by bishop Jean Louis Taberd of France, published in 1838. The map depicts the archipelago of “Paracel seu Cat Vang” - Hoang Sa archipelago as within Vietnam's waters. Also, there are the orders stamped with the seal from feudal authorities, recording on the assignment of sailors to erect steles on Hoang Sa to affirm Vietnam’s territorial sovereignty.

Pham Thoai Tuyen said that he is the 5th generation descendant of Pham Huu Nhat, the captain of the Hoang Sa Fleet. Following the king’s order, Nhat and his Hoang Sa Flotilla team sailed to Hoang Sa and Truong Sa islands to harvest maritime resources, measure sea routes and set up steles to affirm territorial sovereignty.

Born to a well-educated family with a tradition of preserving the cultural values of the ancestors, since his early age, Pham Thoai Tuyen has searched for and collected ancient artifacts on Ly Son and those related to the national marine sovereignty. Each time he finds information concerning artifact discovery of old precious documents, he will seek to collect them and take them home for careful preservation.

After over 40 years, he now has thousands of antiques, plates, bowls, coins, approved papers and seals by many kings, including the writing about the Hoang Sa Fleet and King Gia Long’s praised documents conferred to Hoang Sa sailors. "Among my antiques, there are many which are related to the Hoang Sa Flotilla sailors who were from Ly Son Island, such as the orders with the seal from feudal officials, documents recording Vietnam’s island protection activities, and materials relating to Pham Huu Nhat," said Tuyen.

A "living historical treasure" on Ly Son

Tuyen regretted that, in the past, one member of his Pham family in Ly Son, who covered activities for a local communal house, was responsible for keeping many important documents, including the orders related to the heroic Hoang Sa Fleet sailors. Due to the past wars and natural disasters, many materials were ruined, halting the collection of the works.

In addition to collect antiques, Pham Thoai Tuyen also has a good command of Ly Son’s history. Tuyen proudly revealed that his ancestors in the Pham family were the first to set foot on the island to earn their living since the early 17th century. Later, members in the Pham family, including Pham Huu Nhat and Pham Quang Anh, who had headed to Hoang Sa and made merits, asked the feudal authorities for the establishment of An Vinh commune in the island. Tuyen also told us the story about the sailors who joined the Hoang Sa Fleet to protect the nation’s sovereignty over Hoang Sa Islands in the past. He enthusiastically explained the origin and meaning of the “Le Khao Le The Linh Hoang Sa” (Feast and Commemoration Festival for Hoang Sa Soldiers) ceremony, as well as the origin and sequences of making clay dolls placed in the tombs where the evoking soul of sailors rested and whose bodies were forever buried in the ocean during their missions to Hoang Sa.

Pham Thoai Tuyen said that he has donated many precious documents related to Hoang Sa and Truong Sa for Quang Ngai Museum. Many historians and researchers have met him to contemplate and learn about his important materials. They came to Tuyen and left their words on his guest books to record their impressions. The books are carefully kept by Tuyen, as according to him, they are the special sentiments from visitors and researchers have towards him.

Sharing with us about his artifacts, Tuyen said that they are invaluable to him, because their presence always reminds him of the ancestors’ merits. "I collect and try to keep these artifacts in the best condition, so that future generations in Ly Son in particular and across Vietnam in general can be aware of the nation’s history. From that, they respect and continue to inherit the cultural and historic values of the land they are living in. If we want to protect the nation’s territorial sovereignty, we have to understand and protect the cultural and historic values left by our predecessors,” Pham Thoai Tuyen affirmed.

            Van Du

(0) Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

;
lên đầu trang