Đền Đô – Ngôi Đền Của Các Bậc Đế Vương Nhà Lý

19/12/2017 15:36

(kbchn) - Ngài đã gậy dựng mọt triều đại lẫy lừng của nhà Lý .  Tác giả muốn nói đến Vùng đất địa linh nhân kiệt Cổ Pháp – Đình Bảng, Bắc Ninh. Một vùng đất có một trong ba “tam cổ” nổi tiếng lịch sử, thứ nhất Cổ Bi, thứ nhì Cổ Loa, thứ ba Cổ Pháp.

Nói đến Bắc Ninh là nói đến lịch sử và văn hóa Kinh Bắc ngoại ô Hà Nội. Nào là lễ hội Quan Họ, các danh lam thắng cảnh và chùa chiền rất cồ. Ngày hôm nay tác giả muốn giới thiệu khách du lịch một trong những điển tích về lịch sử. Nhất là thời vàng son của nhà Lý. Vua Lý Công Uẩn một vị vua nhân tài vẹn toàn cả về Tài Đức, thao lược cả văn lẫn võ.

Ngài đã gậy dựng mọt triều đại lẫy lừng của nhà Lý .  Tác giả muốn nói đến Vùng đất địa linh nhân kiệt Cổ Pháp – Đình Bảng, Bắc Ninh. Một vùng đất có một trong ba “tam cổ” nổi tiếng lịch sử, thứ nhất Cổ Bi, thứ nhì Cổ Loa, thứ ba Cổ Pháp.

 

Du khách đến Đất Cổ Pháp là đã đến thăm danh thắng bậc nhất Kinh Bắc, vượng khí linh thiêng. Đây là một vùng có nhiều hồ, đầm lầy, dòng sông Tiêu Tương uốn khúc quanh co. Đó là huyệt đất quý, phát tích đế vương - ứng với 8 vua nhà Lý, hưng thịnh kéo dài hơn 200 năm. Hiện nay, tại phường Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, còn in đậm dấu ấn anh linh của các vị đế vương.

Nơi đó chính là đền Đô còn gọi là Cổ Pháp Điện hay Đền Lý Bát Đế nơi thờ tự tám vị vua nhà Lý.

Chuyện kể rằng Khi vua Lý Công Uẩn lên ngôi và trở lại thăm quê hương vào tháng Hai năm Canh Tuất (1010), Ông đã dừng thuyền rồng để đi thăm các bậc trưởng lão, yết lăng Thái Hậu và đo vài mươi dặm đất làm “Sơn Lăng cấm địa”. Dân làng Đình Bảng đã xây dựng một ngôi nhà lớn làm nơi tiếp đón nhà vua. Sau này, khi vua Lý Công Uẩn băng hà (1028), Lý Thái Tông lên ngôi kế vị vua cha, Ông đã cho sửa sang lại ngôi nhà xưa và chọn đây làm nơi thờ tự vua cha. Cũng từ đó đền trở thành nơi thờ tự các vị vua nhà Lý sau khi băng hà.

Đến nay, đền Đô thờ tám vị vua nhà Lý là Lý Công Uẩn tức Lý Thái Tổ, Lý Thái Tông, Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông, Lý Thần Tông, Lý Anh Tông, Lý Cao Tông và Lý Huệ Tông. Khách vào trong đền tự nhiên dấy lên một cảm giá lạ kỳ trong cô thể trước sự uy nghiêm và tịch mịch thiêng liêng.  

Chuyện cũng kể rằng, sau hàng trăm năm, vào những thời khắc linh thiêng Đền Đô - Đình Bảng cũng là nơi chứng kiến những hiện tượng thiên nhiên kỳ lạ khi dải mây rồng vàng ở phía Thăng Long - Hà Nội bay về rồi tản ra đúng lúc dân làng Đình Bảng bắt đầu lễ rước "Linh bài Lý Thái Tổ và Chiếu dời đô ra Thăng Long" theo nghi lễ cổ truyền. Có một người thầy giáo làng, người con của Đình Bảng đã bắt trọn được thời khắc linh thiêng ấy vào trong một  tấm ảnh mà sau này trở thành minh chứng cho sự linh thiêng của Đền đô, đó là tấm “Bát Đế hiển linh”.

 

Theo chân ông giáo Thìn vào đền, chúng tôi quan sát thấy, ngoài những giá trị văn hóa, lịch sử, đền Đô là một công trình kiến trúc đặc sắc với nghệ thuật điêu khắc đá điêu khắc gỗ, tạc tượng thờ và nghệ thuật xây dựng đều đạt ở mức tinh xảo.

Cổng vào nội thành đền Đô gọi là Ngũ Long Môn với hai cánh cổng có trạm khắc hình năm con rồng. Mỗi khi cánh cổng này mở ra, sẽ như hình dáng con rồng bay lên cao vút. Trung tâm của đền Đô là khu chính điện trang nghiêm. Tại đây có điện thờ vua Lý Thái Tổ với hai con hạc trầu hai bên, điện thờ quanh năm nghi ngút khói hương.

Bên trong điện thờ chính, một bên ghi "Chiếu dời đô" của vua Lý Thái Tổ với đúng 214 chữ, ứng với 214 năm trị vì của 8 đời vua nhà Lý. Phía bên phải là bài thơ hào hùng nổi tiếng – như một bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta "Nam quốc sơn hà Nam đế cư...” của Lý Thường Kiệt. Phía sau ngôi chính điện là nhà hậu cung, nơi đặt ngai thờ, bài vị và tượng của tám vị vua nhà Lý.

Bên trong khu đền Đô còn có bức cuốn thư “Chiếu dời đô” với chiều cao 3,5 mét, rộng hơn 8 mét, được ghép lại từ 214 chữ Hán làm bằng gốm Bát Tràng. Đây được coi là bức chiếu thư bằng gốm Bát Tràng lớn nhất Việt Nam.

Trong nội thất khu đền còn có nhà chuyển bồng, kiến trúc theo kiểu chồng diêm 8 mái, 8 đao cong mềm mại, nhà tiền tế, nhà để kiệu thờ, nhà để ngựa thờ.

Ngoại thất gồm nhà vuông, kiến trúc kiểu chồng diêm tám mái, 8 đầu đao cong vút mềm mại. Khu vực này có nhà chủ tế, nhà kho, nhà khách và đền vua bà (thờ các Hoàng thái hậu triều Lý).

Thủy đình dựng trên hồ bán nguyệt, rộng 5 gian, có kiến trúc chồng diêm 8 mái, 8 đao cong. Đây là nơi để các chức sắc ngày trước ngồi xem biểu diễn rối nước. Thủy đình đền Đô xưa đã được Ngân hàng Đông Dương thời thuộc Pháp chọn làm hình ảnh tiêu biểu in trên tờ giấy bạc năm đồng.

Đặc biệt, phía Đông đền có nhà bia, nơi đặt Cổ Pháp Điện Tạo Bi (bia đền Cổ Pháp). Tấm bia đá này được khắc dựng năm 1605, do tiến sĩ Phùng Khắc Khoan soạn văn bia, ghi lại sự kiện lịch sử nhà Lê xây dựng lại đền Đô và ghi công đức của các vị vua triều Lý.

Với cảnh quan rộng lớn, được chia thành các biệt khu, Đền Đô mang lại cho khách hành hương nhiều cảm giác khác nhau: Đại điện hoành tráng, hậu cung trang nghiêm, thủy đình thư thái, văn bia tịch mịch. Xen lẫn trong gió là mùi hương trầm ấm áp, hương ngọc lan thoang thoảng, đưa ta vào cõi suy tưởng về một triều đại anh hùng với những võ công văn trị kiệt xuất với tư tưởng Phật giáo từ bi. Du khách đến Bắc Ninh mà không ghé thăm Đền Đô là một điều hối tiếc, bạn sẽ có những giây phút thư giãn thú vị, thả hồn về lại những ngày lịch sử xa xưa nơi tổ tiên ta dựng nước và giữ nước, để suy ngẫm, để thêm yêu mến, thêm tự hào Tổ Quốc Việt Nam yêu quý. Một chiều dài lập quốc và kiến quốc.

 

(0) Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

lên đầu trang