KBCHN: Loan tin trong tinh thần truyền thông 2 chiều "đám" và "đá" cuả sinh hoạt cộng đồng người Việt hải ngoại. Người "đấm" kẻ "đá" vì quyền lợi cá nhân, tổ chức hay đảng phái hay lý tưởng muôn năm không nhất thiết là quan điểm thông tin rộng rãi và đa chiều cuả KBCHN. Do đó, ý kiến cuả tác giả không nhất thiết là quan điểm và chủ trương của toà soạn. KBCHN không chịu trách nhiệm về nội dung cuả bài viết.
°NGÔ KỶ
Trưa nay ông anh và bà chị dâu phone gọi ghé qua nhà làm lễ 49 ngày cho Ba dù gia đình công giáo, nhưng máy computer cổ lỗ sĩ cứ trầm trầy trầm trật, bò như rùa khiến cho bài viết này bị lâu hơn dự trù, bèn phải tạ lỗi cùng Ba, có lẽ chiều mới tới viếng Ba được, mong là bên kia thế giới Ba cũng thông cảm cho đứa con có “hai vai” này.
Hôm qua đến giờ mail box bị tràn ngập bài về đề tài báo Người Việt. Lần này báo Người Việt coi như trúng số độc đắc rồi vì số người “chiếu cố” rất ư là nồng nhiệt. Mới nhận phone của một nhà báo trẻ rủ ra nghe “ban lãnh đạo” báo Người Việt họp báo vào lúc 2 giờ, nhưng không đi vì bài viết chưa xong, hơn nữa điệp khúc "sai thì sửa, sửa rồi lại sai, càng sai càng sửa, càng sửa càng sai...," nghe riết rồi cũng ngán, bởi vậy ngồi ở nhà cũng biết được báo Người Việt sẽ xàng xê 6 câu vọng cổ như thế nào rồi.
Có lẽ chủ đề thời sự hôm nay là thư “xin lỗi” của báo Người Việt. Phải đề chữ “xin lỗi” trong ngoặc kép vì nó có nhiều điều bất thường, mỉa mai và chẳng giống con giáp nào cả. Tôi không chụp mũ hay nói vô căn cứ đâu, tôi xin được làm “thầy bàn” lần này về cá tinh thần và ngôn ngữ trong thư “xin lỗi” như sau:
1. Theo phép xã giao và nguyên tắc hành chánh căn bản, lá thư mà mang một tầm vóc quan trọng cần phải cân nhắc cả từ hình thức lẫn nội dung. Lá thư của một nhân vật “lớn” như ông chủ nhiệm, mà không có “letterhead,” không có chữ ký, không có địa chỉ, không có số phone, điều đó đã nói lên sự bất nhã và thiếu văn minh, lịch sự.
2. Dẫu ai cũng biết đứng về lãnh vực thương mại, tờ báo giàu có được là nhờ độc giả bỏ tiền mua báo, độc giả đóng góp một cách “trực tiếp” trong vấn đề nuôi sống tờ báo, như cá sống nhờ nước, do đó tờ báo lúc nào cũng tôn trọng và nể nang độc giả, vì khách hàng là vua mà, “customer is the king,” và điều đó không ai có thể phủ nhận được. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện tại, trong tình thế bây giờ, trong tình trạng bối rối, điên đảo, khủng hoảng mà công ty báo Người Việt đang phải đối phó, trong lúc này, tôi muốn lặp lại là “chỉ” trong tình huống hiện tại mà thôi, chỗ đứng của độc giả không còn thích hợp để ông chủ nhiệm “kính gửi, kính thưa” trước nữa, mà chỗ đó phải dành cho quý vị lãnh đạo tôn giáo, cộng đồng, đoàn thể, hội đoàn, đảng phái v.v.., vì tinh thần thư “xin lỗi” không liên quan gì đến việc tiền nong hay văn chương, thơ phú, mà mục đích chính là “xin lỗi” vì báo Người Việt đã gây lỗi trong phương diện chính trị, và làm cộng đồng bất mãn.
3. “Nhật báo Người Việt mới phạm một lỗi nặng nề,” như vậy nghĩa là báo Người Việt cho rằng đây là lần đầu tiên “mới” phạm lỗi nặng nề, chứ lâu nay chưa hề phạm một lỗi nặng nề gì cả phải thế hay không ông chủ nhiệm? Thế thì tội chiếu hình cờ lăng Hồ Chí Minh trên đài truyền hình Người Việt, đăng thơ ca tụng các chóp bu cộng sản, in nhục mạ lá cờ Vàng Ba Sọc Đỏ trong chậu rửa chân nails, thông đồng cấu kết, hội họp bí mật với phó thủ tướng cộng sản, với tổng lãnh sự cộng sản, với thứ trưởng ngoại giao kiêm chủ nhiệm ủy ban người Việt ở nước ngoài đặc trách thi hành Nghị Quyết 36 của cộng sản v.v… Các hành động vừa nêu ra đó chẳng phải là “lỗi nặng nề” hay sao, hả ông chủ nhiệm? Theo ông, thế nào nữa mới là “lỗi nặng nề,” thưa ông?
4. “Ngày Chủ Nhật vừa qua, mục Thư Độc Giả trên báo Người Việt đã in một lá thư với lời lẽ hàm hồ có lợi cho chế độ cộng sản và còn xúc phạm toàn thể quân, dân, cán, chính Việt Nam Cộng Hòa. Những ý kiến và lời lẽ đó hoàn toàn trái ngược với lập trường mà nhật báo Người Việt vẫn theo đuổi từ hơn 30 năm qua.” Tôi trích lại nguyên văn phần này dù hơi dài, bởi vì nó quá hay và thật ý nghĩa. Thế thì thưa ông chủ nhiệm, đã biết nội dung, ngôn ngữ nó tồi tệ như vậy rồi mà sao báo Người Việt lại đem đi in? Tôi không tin là với trình độ và kinh nghiệm làm báo mà ông chủ nhiệm thường tự hào về tờ báo lớn nhất, lâu nhất, giỏi nhất, hiện đại nhất lại có thể mắc phạm một lỗi lầm sơ đẳng nhất như vậy.
Lâu nay dù không ưa ông nhưng tôi vẫn luôn tôn trọng học vị của ông. Nhưng bây giờ tôi hú hồn và mừng hết lớn vì ông không phải là luật sư của tôi và tôi không phải là thân chủ của ông. Bởi lẽ ông không ôn bài kỹ lưỡng trước khi ra tòa. Tôi mời ông giở trang mục Diễn Đàn có phần “Lời Tòa Soạn,” nếu ông tỉnh táo và sáng suốt, ông sẽ thấy có ghi như sau: “Trang Diễn Đàn là nơi trình bày những cách nhìn đối nghịch; tất cả bài viết, ý kiến đều là “quan điểm của tác giả.”” Thế thì tại sao bài viết “đối nghịch” của ông Sơn Hào, ông lại sỉ vả ông ta là “hàm hồ” và đi “trái ngược" với lập trường của báo Người Việt, trong khi tờ báo Người Việt tuyên bố sẵn sàng chấp nhận tư tưởng “đối nghịch” kia mà. Đối với tôi, tác giả Sơn Hào có lỗi, có tội với cộng đồng, đất nước, với các anh hùng liệt nữ đã hy sinh để bảo vệ tự do cho miền Nam Việt Nam, cũng như đối với những vị quân cán chính Việt Nam Cộng Hòa đã tham chiến vì chống lại chủ nghĩa cộng sản phi nhân, tàn ác. Nhưng tác giả Sơn Hào không hề có lỗi gì với ông chủ nhiệm hay với tờ báo Người Việt cả. Tác giả Sơn Hào đã không viết điều gì trái ngược lại với “guideline” hay khuôn khổ mà “Lời Tòa Soạn” đã cho phép.
Lại thêm một trò rẻ tiền và dị hợm nữa, khi một bài viết được đăng tải ít ra phải qua ba ải tối thiểu, tổng thư ký, phụ tá chủ bút, chủ bút v.v… Thế thì khi bài viết đã được kiểm duyệt và chấp nhận cho phép lên khuôn rồi, trách nhiệm của tác giả rất nhỏ nếu không muốn nói là không cần thiết nữa, mà trách nhiệm của hậu quả bài viết đó thuộc về những người thẩm quyền của tòa soạn. Chính vì vậy mà lương hướng người chủ bút rất cao và được quần chúng kính nể. Nhà báo được hưởng lợi về tinh thần lẫn vật chật vì giá trị của chữ nghĩa được in trên đó, thế thì theo lẽ công bình, họ cũng phải bị chế tài, trừng trị thích đáng vì những khuyết điểm sai trái và không hoàn tất bổn phận nghề nghiệp của họ. Tại sao tờ báo lại hèn đến nỗi phải “rao trước” là không chịu trách nhiệm của bài viết khi đã chấp nhận cho đăng. Quyền thì biết sử dụng nhưng trách nhiệm thì trốn chạy, như vậy có xứng đứng là một nhà báo chân chính và liêm sỉ hay không? Tôi khuyên ông hãy vứt ngay lời rao vặt của “Lời Tòa Soạn” đó đi để khỏi bị mặc cảm xấu hổ. Ông là luật sư nên chắc tôi không cần chỉ cho ông thấy đạo luật, điều khoản mà luật pháp qui định trách nhiệm liên đới giữa nhà xuất bản và tác giả, mà có nhiều lúc nhà xuất bản phải lãnh nhận hoàn toàn trách nhiệm nữa. Một đứa bé trợt chân té ngoài sân parking nhà ông mà ông còn phải chịu trách nhiệm nữa, huống chi báo ông đăng tải bài người ta rồi mà nói là không chịu trách nhiệm, quả thật ông chưa thuộc vỡ lòng về luật lệ báo chí.
5. “Sau khi tìm hiểu sự việc, chúng tôi đã quyết định ngưng việc người phạm lỗi.” Tôi ngạc nhiên hết sức vì ông đi hết từ mâu thuẫn này sang mâu thuẫn khác. Tôi cũng chưa thấu hiểu nổi cách dùng chữ của ông, dù rằng ông luôn cố bẻ giọng, uốn lưỡi để vo sao cho lời ông nói ra nó được tròn như hòn bi. Tôi không nói ngoa đâu, nếu ông có thì giờ, ông hãy dành một số thời giờ quý báu để xem và nghe lại cuốn video mà ông đã trả lời trên đài truyền hình SBTN vào tháng 3 năm 2008. Xem ông trả lời mà tôi thấy thương hại và tội nghiệp cho ông quá chừng, dù là luật sư nhưng ông lại ngọng nghịu, bối rối, quờ quạng khi cố ra sức bào chữa cho sự chính danh của ông chủ ông tức cố chủ nhiệm Đỗ Ngọc Yến về việc ngồi họp bí mật với chóp bu cộng sản. Ông trả lời vụng về và lôi thôi, luộm thuộm, không đâu vào đâu nhằm lấp liếm một cách ngớ ngẩn, mơ hồ, nhìn ông giống như một đứa bé bị bắt quả tang đang ăn vụng. Nếu ông cho là tôi nặng lời với ông, xin mời ông coi lại youtube của SBTN để thấy rằng tôi không bất công hay ép uổng gì ông đâu. Nói là nói vậy chứ tôi không hề có ý chê trách hay bỉ thử ông đâu vì tôi cũng hiểu là “danh mà không chính làm sao ngôn lại thuận” cho được.
Tôi không hiểu ông viết là “quyết định ngưng việc người phạm lỗi,” thế nghĩa là sao hả ông? Ngưng việc này để chuyển qua một một việc khác, hay ngưng để nghỉ xả hơi rồi làm tiếp hả ông? Chữ phải đi với nghĩa mà ông thích “úp úp mở mở” như bản chất của tập đoàn báo Người Việt. Nếu là phạm lỗi, phải “đuổi” chứ? Người bị đuổi gọi là bị “fired” theo tiếng Mỹ. Có những cơ sở thương mại bị sa sút nên phải cho nhân viên nghỉ bớt, những người này sẽ được lãnh tiền trợ cấp thất nghiệp, còn những ai bị đuổi không được hưởng quyền lợi đó. Thế thì trong trường hợp này, người phạm lỗi “được cho nghỉ” hay “bị cho nghỉ” hả ông? Nói rõ hơn là có phải bị đuổi như một cách trừng trị, hay là báo Người Việt đang xuống dốc quá rồi nên lấy cớ cho nhân viên nghỉ bớt để khỏi trả lương?
Nói vấn đề này tôi liên tưởng đến trường hợp năm 2008 về vụ biểu tình chống việc nhục mạ cờ Vàng trong chậu rửa chân nails. Lúc đó ông tiền hậu bất nhất, lúc rêu rao um sùm là đuổi chủ bút Vũ Ánh và tổng thư ký Vũ Quí Hạo Nhiên, lúc “màu mè” nói rằng họ tự nguyện xin nghỉ việc nên ông chấp nhận. Tôi không muốn lợi dụng bài viết này để “bươi móc” làm “khó” ông. Tôi có đính kèm theo bài này toàn bộ vấn đề đuổi hay không đuổi đó và hy vọng độc giả và ông sẽ thấy rõ vấn đề với bằng chứng hiển nhiên.
6. “Ngoài ra, Hội Đồng Quản trị Công Ty Người Việt đã nghiêm khắc khiển trách và chế tài những người liên đới trách nhiệm, gồm Chủ Nhiệm và Chủ Bút.” Nghe thật hài hước và diễu vô cùng. Ai đời “chủ nhiệm” bị Hội Đồng Quản Trị “khiển trách và chế tài” mà lại còn liêm sỉ, “trọng lượng” và tư cách để đứng ra viết thư “xin lỗi” cùng cộng đồng, quả thật ông thuộc loại “điếc không sợ súng” rồi. Theo nguyên tắc phải “cấp trên” của ông chủ nhiệm mới có đủ “vai vế” để ngỏ lời “xin lỗi” cộng đồng, thế mà cả một tập đoàn không nhận thức được chân lý đó, tôi cũng giơ tay đầu hàng thôi.
Có lẽ ông đang cười khẩy tôi vì ông tưởng tôi bị “hố,” vì trên thực tế ông vừa là chủ nhiệm mà cũng còn cũng là “sếp” của chính ông luôn, vì ông còn kiêm cả chức chủ tịch Hội Đồng Quản Trị, ông là Ngọc Hoàng rồi, ai có quyền “chế tài” hay “khiển trách” ông nữa. Chỉ có Phan Huy Đạt vs. Phan Huy Đạt được mà thôi, phải thế không ông? Tôi nghĩ là độc giả không mấy ai biết ông mang nhiều mặt nạ trên mặt, nên khi ông nói sao, họ nghe ù ù cac cạc như vậy thôi, đâu có bao nhiêu người biết ông vừa là chủ tịch Hội Đồng Quản Trị, vừa là tổng giám đốc, vừa là chủ nhiệm, “nhất” ông rồi đấy nhé. Các chế độ độc tài nó thua hay bằng ông là cùng. Ghế ông ngồi chắc tới “răng long tóc bạc” cũng khó mà trầy trụa được đâu. Tôi phải hô “vạn tuế, vạn tuế ông Phan Huy Đạt” mới được.
7. “Chúng tôi sẽ cố gắng có thêm biện pháp ngăn ngừa những sai lầm như vậy trong tương lai, tiếp tục cùng toàn thể đồng bào đấu tranh xóa bỏ chế độ cộng sản độc tài, xây dựng một nước Việt Nam dân chủ, tự do.”
Tôi biết nếu tôi khuyên ông điều này cũng như “đàn gẩy tai trâu” hay "nước đổ đầu vịt” mà thôi, nhưng tôi nghĩ cũng nên nói, vì biết đâu “nó lú có chú nó khôn.” Theo tôi, nhân vật “chú” này là những nhà cổ đông, những người bỏ tiền hùn vốn kiếm lợi trong vấn đề làm ăn, họ không “chính chị chính em” gì cả, chính vì vậy họ sẽ nghiên cứu, tính toán làm sao thương vụ báo Người Việt được lên khấm khá để có tiền lời bỏ túi, chứ để cảnh hết bị đốt xe thì bị biểu tình kiểu này, họ chỉ có ra tòa nộp chapter số 7, 11 hay 13 gì đó mà thôi. Tôi chỉ muốn mượn lời của cố tổng thống Nga Boris Yeltsin đã có lần tuyên bố đại khái như sau: “Cộng sản không thể sửa đổi, mà chỉ có đạp đổ nó đi mà thôi.” Thế thì tình trạng báo Người Việt cũng vậy, đóng cửa dẹp quách nó đi cho rồi cho khỏi phải rắc rối, lôi thôi. Hơi thối bịt hoài rồi không sớm thì muộn cũng bị xì ra mà thôi. Dân gian có câu: "Sai đâu sửa đấy, sửa đâu sai đấy, sai đấy sửa đâu?" Báo Người Việt cũng vậy thôi.
Còn chuyện ông gồng mình uống mật gấu khi tuyên bố là “tiếp tục cùng toàn thể đồng bào đấu tranh xóa bỏ chế độ cộng sản độc tài, xây dựng một nước Việt Nam dân chủ, tự do,” tôi cho là ông “can đảm” hết cỡ thợ mộc, vì nhất thời, ông muốn “hạ nhiệt” cộng đồng nên ông hồ hởi tuyên bố một cách “hùng dũng” như vậy để xoa dịu một số vị “nhân sĩ chống cộng,” nhưng ông lại quên là nếu mà không còn cộng sản nữa lấy ai “rửa tiền” tại ngân hàng Saigon Bank của ông, do ông làm phó chủ tịch. Trước khi tôi chào tạm biệt ông, tôi muốn nhắc nhỏ cho ông nhớ lời tuyên bố của ông tại Việt Nam, mà ông phải hứa là chỉ một mình ông nghe tôi nhắc thôi nhé. Ông từng tuyên bố như thế này nè: “Chúng tôi mong ước được đóng góp cho quê hương ngay từ các ngành chuyên môn mình đang làm việc. Thí dụ, thật đơn giản, chúng tôi đang cố lập một chương trình đưa anh em đang giảng huấn ở các trường đại học bên Mỹ về để chuyển giao cho anh em trong nước những kiến thức mới. Bước đầu, khó tránh khỏi những hàng rào tâm lý và cả hàng rào cơ chế ngăn cản khiến cả hai bên ngại ngần song tôi nghĩ chúng ta phải tìm cách vượt qua những cái lỉnh kỉnh ấy để bắt tay làm càng sớm, càng nhanh, càng tốt.”