Những kết quả nổi bật của Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài lần thứ hai

Đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ nhiệm Ủy ban người Việt Nam ở nước ngoài phát biểu tại phiên bế mạc Hội nghị. (Ảnh Tấn Vũ)

Trong hai ngày diễn ra Hội nghị, hơn 750 đại biểu kiều bào tiêu biểu đại diện cho gần 4.5 triệu người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại 103 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới và gần 250 đại biểu đại diện các cơ quan, bộ, ban, ngành trung ương và các sở, ban, ngành ở một số tỉnh, thành trong cả nước; các vị Đại sứ, Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở một số địa bàn có đông kiều bào, các học giả, nhà nghiên cứu, nhà khoa học, nhà văn hóa... đã tham dự và đóng góp nhiều ý kiến quý báu, hoàn thiện các văn kiện của Hội nghị.

Các đại biểu tham gia thảo luận theo 4 nhóm vấn đề: “Tương lai của cộng đồng – Những vấn đề của hội nhập và phát triển”; “Bản sắc văn hoá và truyền thống dân tộc - Động lực đoàn kết cộng đồng, gắn bó với đất nước”; “Trí thức Việt Nam ở nước ngoài với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa - Từ tiềm năng đến hiện thực” và “Doanh nhân kiều bào vì tương lai cộng đồng và đất nước”. Với tinh thần trách nhiệm cao đối với sự phát triển của đất nước, các đại biểu đã đóng góp hơn 100 ý kiến phát biểu, tham luận. Nhiều kiều bào không có điều kiện phát biểu tại Hội nghị, đã gửi ý kiến đóng góp đến Ban Tổ chức Hội nghị. Trên cơ sở những ý kiến này, Đảng, Nhà nước sẽ từng bước điều chỉnh, hoàn thiện và triển khai có hiệu quả các chính sách liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài và công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài nhằm hướng tới xây dựng một cộng đồng đoàn kết, vững mạnh, hội nhập thành công vào xã hội sở tại, giữ gìn bản sắc dân tộc Việt Nam và góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng, phát triển đất nước.

Trao tặng Kỷ niệm chương, Bằng khen của Bộ Ngoại giao, Giấy khen của Ủy ban người Việt Nam ở nước ngoài cho một số kiểu bào tiêu biểu. (Ảnh Tấn Vũ)

Một là, Hội nghị đã điểm lại những kết quả đã đạt được trong công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài từ năm 2009 đến nay trên tất cả các mặt, bao gồm công tác tham mưu, xây dựng và triển khai các chủ trương, chính sách liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài; công tác thông tin tuyên truyền và hỗ trợ cộng đồng duy trì bản sắc văn hóa dân tộc; công tác hỗ trợ cộng đồng ổn định cuộc sống, nâng cao địa vị pháp lý cho bà con, xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết, hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát triển, hội nhập vững chắc vào xã hội sở tại; công tác vận động kiều bào hướng về đất nước; đấu tranh với các hoạt động đi ngược lại lợi ích của cộng đồng và đất nước; công tác bảo hộ công dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài; phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là đội ngũ chuyên gia, trí thức, doanh nhân… góp phần phát triển đất nước.

Hai là, bên cạnh những kết quả rất quan trọng đã đạt được, trong đó phải nói đến vai trò chỉ đạo và triển khai thực hiện công tác rất hiệu quả của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Hội nghị cũng đã chỉ ra những vấn đề còn tồn tại vì những lý do khách quan và chủ quan, kể cả trong nội bộ lãnh đạo cộng đồng, cần được tập trung giải quyết như: cuộc sống của kiều bào ở không ít nơi còn gặp khó khăn, địa vị pháp lý còn thấp. Từ sau Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài lần thứ nhất đến nay, nhiều chính sách tạo thuận lợi cho cộng đồng đã được ban hành nhưng việc triển khai còn chưa đồng bộ, chưa thống nhất, nhất là ở các địa phương, cần sớm được rà soát, bổ sung, sửa đổi; đặc biệt trong việc cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục thực hiện thống nhất ở mọi cấp. Công tác thông tin – văn hóa, hỗ trợ cộng đồng duy trì tiếng Việt và bản sắc dân tộc tuy đã được quan tâm thúc đẩy nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của kiều bào. Công tác xây dựng và phát triển hội đoàn gặp không ít khó khăn, tính gắn kết trong nhiều khu vực cộng đồng không cao. Việc huy động nguồn lực kinh tế của cộng đồng còn nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, những chính sách, biện pháp nhằm kêu gọi và tạo điều kiện hỗ trợ cho trí thức kiều bào về làm việc ở trong nước còn chưa được hoàn thiện và triển khai đồng bộ ở các cấp, các bộ, ngành, địa phương.

Ba là, Hội nghị thống nhất nhận định: Trong thời gian qua và những năm sắp tới tình hình thế giới diễn ra nhiều biến động, đang chuyển biến hết sức nhanh chóng, phức tạp. Quá trình toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế tạo ra cả những cơ hội và thách thức mới đối với đất nước ta và với sự phát triển cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Bên cạnh đó, yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, và hội nhập quốc tế toàn diện như Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ 11 đề ra đòi hỏi sự nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân, trong đó có sự đóng góp quan trọng, không thể thiếu của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là lực lượng trí thức, doanh nhân kiều bào. Tình hình mới đặt ra những yêu cầu, thách thức và cũng là cơ hội mới cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nói chung cũng như bản thân mỗi hội đoàn và từng cá nhân kiều bào.

Bốn là, Hội nghị đã đưa ra những khuyến nghị, đề xuất cụ thể, tập trung vào 5 nhóm vấn đề:

Xây dựng chính sách và bộ máy làm công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài

Nhà nước tiếp tục bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện các chính sách liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài. Cần tập trung thúc đẩy, phối hợp xây dựng và hoàn thiện các chính sách về đăng ký giữ và xác nhận quốc tịch Việt Nam, gia hạn đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam, tạo điều kiện để bà con mua và sở hữu nhà ở trong nước; nghiên cứu đề xuất hướng để bà con được hưởng chế độ hưu trí và bảo hiểm xã hội của nước sở tại sau khi hồi hương về Việt Nam.

Nhà nước cần đẩy mạnh việc đàm phán, ký kết các Hiệp định và thỏa thuận song phương, đa phương và tác động ở cấp cao trong quan hệ với các nước có đông người Việt nhằm hỗ trợ bà con có vị trí pháp lý ổn định để bảo đảm cuộc sống lâu dài ở nơi cư trú. Tập trung quan tâm hỗ trợ các cộng đồng kiều bào nghèo và gặp nhiều khó khăn như ở Lào, Campuchia, Thái Lan, châu Phi…

Đảng và Nhà nước xem xét nâng Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài lên cấp Bộ để có đủ tầm giải quyết các vấn đề liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài. Thành lập Ban tư vấn gồm một số kiều bào tiêu biểu đại diện cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài do Ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài chủ trì, được Quốc Hội, Ủy ban nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, và các cơ quan tham vấn về các chính sách, pháp luật liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài.

Các đại biểu cũng đề nghị các sở, ban, ngành làm công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục đơn giản hóa và minh bạch thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý, thể chế hóa, cụ thể hóa và triển khai các chính sách liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài nhằm đảm bảo sự thống nhất, thông suốt trong việc triển khai chủ trương, chính sách từ trung ương đến địa phương.

Xây dựng cộng đồng vững mạnh, hướng về đất nước

Các đại biểu đề nghị các cơ quan chức năng trong nước và cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài phối hợp trong công tác quản lý lao động và du học sinh, ngăn chặn các hoạt động đưa người xuất cảnh trái phép, lừa đảo trong xuất khẩu lao động, trong vấn đề nhận con nuôi, kết hôn với người nước ngoài, hỗ trợ đảm bảo an ninh cộng đồng; cung cấp thông tin và trang bị các kiến thức, kỹ năng cho người lao động, du học sinh, cô dâu... trước khi ra nước ngoài để giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống; góp phần giảm bớt những vụ việc phức tạp nảy sinh trong cộng đồng.

Cần có chiến lược đồng bộ hỗ trợ các tổ chức hội đoàn, tăng cường liên kết các tổ chức, hội đoàn của người Việt Nam tại từng địa bàn và cả trên quy mô tất cả các nước có người Việt sinh sống. Chú trọng xây dựng lực lượng nòng cốt các hội đoàn; tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho cán bộ làm công tác hội; có chính sách ưu đãi, khuyến khích cán bộ làm công tác này; Quan tâm hỗ trợ hoạt động của các Hội Thanh niên, sinh viên Việt Nam ở nước ngoài hướng về đất nước, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, làm việc.

Các đại biểu kiến nghị, tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách khen thưởng, đãi ngộ đối với kiều bào có công, có nhiều đóng góp trong việc xây dựng, củng cố cộng đồng cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc khen thưởng cần đảm bảo kịp thời, đúng đối tượng để góp phần động viên, khuyến khích bà con.

Công tác thông tin tuyên truyền và hỗ trợ cộng đồng bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, các ý kiến nổi bật bao gồm:

Đề nghị Nhà nước quan tâm hơn nữa việc hỗ trợ và phát triển báo chí tích cực của cộng đồng; thường xuyên cung cấp thông tin cập nhật về tình hình trong nước và các sự kiện lớn của đất nước; tạo điều kiện cho phóng viên báo chí người Việt Nam ở nước ngoài về nước tác nghiệp, tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ.

Mong muốn Nhà nước quan tâm hơn nữa đến đời sống văn hóa, tinh thần, tín ngưỡng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thông qua các hình thức như tăng cường cung cấp các sản phẩm văn hóa phù hợp với cộng đồng; xây dựng thêm các trung tâm, nhà văn hóa mới tại nước ngoài; tăng cường tổ chức đoàn văn nghệ biểu diễn cho cộng đồng; tổ chức các festival, ngày văn hóa, tuần văn hóa Việt Nam ở nước ngoài để quảng bá văn hóa Việt đến nước sở tại.

Kiến nghị Nhà nước xem xét tăng cường hơn việc hỗ trợ kinh phí cho các hội người Việt Nam ở nước ngoài để hoạt động, tổ chức các hoạt động văn hóa và dạy tiếng Việt nhằm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc nhất là tại các địa bàn khó khăn.

Vận động trí thức Việt kiều đóng góp cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Các đại biểu đều cho rằng để phát huy được tiềm năng trí thức rất lớn của kiều bào cần có sự quan tâm hơn nữa của Đảng và Nhà nước, đặc biệt phải xây dựng được một “cơ chế đặc biệt” mang tính đột phá trong lĩnh vực này. Trước mắt, cần xem xét ban hành ngay Đề án “Chính sách, biện pháp thu hút chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài xây dựng đất nước”

Cần xác định tiêu chí lựa chọn và thu hút người tài, xây dựng các tiêu chuẩn, quy trình sàng lọc để lựa chọn được những cá nhân xuất sắc nhất trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng như xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính cho họ. Đặc biệt, cần phải có chính sách ưu tiên cho giáo dục, đào tạo trí thức trẻ kiều bào để trở về phục vụ cho đất nước.

Nhân rộng một số mô hình thành công bước đầu trong việc tập hợp, thu hút trí thức kiều bào trong thời gian qua. Xây dựng cơ chế, mạng lưới tập hợp, giải quyết các ý kiến đóng góp của chuyên gia, trí thức kiều bào.

Phát huy vai trò của doanh nhân kiều bào

Các đại biểu kiến nghị, cần sớm có giải pháp cụ thể để phát huy sức mạnh của lực lượng và mạng lưới doanh nhân người Việt; xây dựng và củng cố các tổ chức, hội doanh nhân ở nước ngoài làm đầu tàu kết nối kinh tế Việt Nam với các nước, thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ về nước; mở thị trường và hỗ trợ đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài.

Nhà nước cần có những chính sách mới mang tính đột phá; tạo hành lang pháp lý thông thoáng và thuận lợi hơn cho các dự án đầu tư của kiều bào; rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng cho dự án đầu tư, giải quyết những vướng mắc trong thủ tục kiểm soát môi trường, bản quyền, bảo đảm tiền gửi của doanh nghiệp Việt kiều…; đảm bảo quyền lợi chính đáng của kiều bào có đầu tư, kinh doanh ở Việt Nam trong kiện tụng, tranh chấp, thi hành án.

Ngoài ra, các đại biểu cũng đã đề xuất một số giải pháp thúc đẩy xuất khẩu hàng hoá Việt Nam ra nước ngoài, trong đó có việc tổ chức triển lãm và hội thảo thường kỳ để làm bàn đạp phát triển hàng hóa Việt Nam giao thương với quốc tế, tạo môi trường cọ xát của các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam với thị trường và tiêu chuẩn quốc tế.

Tại phiên bế mạc, thay mặt Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Sơn, Chủ nhiệm Ủy ban về người Việt Nam ở nước ngoài đã trao Kỷ niệm chương, Bằng khen của Bộ Ngoại giao; lãnh đạo Ủy ban trao giấy khen cho một số cá nhân kiểu bào đã có đóng góp tích cực vào phong trào xây dựng cộng đồng, hướng về Tổ quốc./.

Các từ khóa theo tin: