Sân khấu cải lương: Sau cơn bĩ cực

Ngót nghét nửa năm trước, nghe cô đào trẻ Tú Sương của sân khấu cải lương Trần Hữu Trang buồn buồn tâm sự chuyện nghề và thật thà chia sẻ rằng: mỗi lần có dịp chạy ngang nhà hát cải lương Trần Hữu Trang - sân khấu cải lương chính thống duy nhất tại TP.Hồ Chí Minh, nhìn công trình vẫn còn ngổn ngang lại thấy chạnh lòng. Điểm diễn mới ít khán giả. Diễn viên cố gắng bám trụ sân khấu dẫu thù lao phập phù. Thương mình và thương cả... ông bầu liên tục phải bù lỗ sau mỗi đêm diễn. Sân khấu cải lương khủng hoảng. Thế nhưng...

 

 

Không "yên phận” như nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống khác, cải lương vẫn không ngừng tìm cách đến với người mộ điệu. Sau "cải lương số”, cách gọi nôm na phương pháp phổ biến cải lương bằng trang web chuyên về loại hình nghệ thuật này, cải lương bắt đầu thâm nhập phòng trà, địa chỉ vốn kén người nghe và tất nhiên, không phải ai cũng đủ điều kiện vào ngồi nhâm nhi chút đồ uống và thưởng thức các tiết mục biểu diễn của nghệ sĩ.

 

Tín hiệu vui mới đây nhất có lẽ là thành công của sân khấu cải lương dành riêng cho thiếu nhi do cựu phụ trách nhóm Đồng Ấu Bạch Long, nghệ sĩ Bạch Long gây dựng. 3 suất diễn trong 3 đêm đầu tiên ra mắt tại nhà thiếu nhi quận Tân Bình dịp 1/6 liên tiếp hết vé. Chia sẻ về 3 đêm diễn, anh Long bảo: Mừng không kể xiết... Từng gây tiếng vang với nhóm Đồng Ấu hơn chục năm trước, Bạch Long tự hào là thầy dạy, góp phần mang đến cho sân khấu cải lương lớp diễn viên được coi là sáng giá hiện nay: Quế Trân, Tú Sương, Trinh Trinh, Vũ Luân... Thực ra, cái tên Đồng Ấu ngày ấy đã chuyển tải phần nào thông tin về nhóm. Tập hợp các em nhỏ "con nhà nòi”, thành công của Đồng Ấu chính là lớp diễn viên kế cận tài năng của sân khấu cải lương hôm nay.

 

Có hợp rồi có tan là quy luật muôn đời. Chỉ có điều, sau này, Bạch Long đã không gắn bó riêng với cải lương nữa. Anh chuyển sang kịch nói, kịch cho thiếu nhi. Anh thừa nhận: hình ảnh chú Bạch Long trong các vở diễn trên sân khấu kịch Edicaf, đặc biệt là các chương trình Ngày xửa ngày xưa được yêu thích lâu nay đã ít nhiều giúp Bạch Long và ê-kíp tổ chức biểu diễn "thắng” ngay đợt ra quân đầu tiên. Nhưng, không phải trước đó anh không... hồi hộp cho chương trình. Sân khấu cải lương cho người lớn còn chưa bán được vé kia mà. Thế nên, khi nghe bầu Quang đặt vấn đề làm sân khấu cải lương cho thiếu nhi, Bạch Long đã ngại ngần hỏi lại: Đã tính kỹ chưa? Khả năng bù lỗ là không tránh được... "Bầu” gật đầu. Không ngờ "thắng” thật. Sân khấu cải lương đã không "chết” như cách nói có phần "phũ miệng” của không ít người bi quan trước đây không lâu.

 

 

Sau bầu Quang, sân khấu cải lương cho thiếu nhi của Bạch Long đang tiếp tục có cơ hội mở rộng. Bạch Long vui vẻ khoe đang được nghệ sĩ Hữu Luân của Công ty tổ chức biểu diễn nghệ thuật thành phố "bật đèn xanh” làm tiếp tại Nhà hát thành phố Hồ Chí Minh. Vì vậy, sau "Tiểu anh hùng Nam Quốc”, "Hầu nhi cứu chủ”, nhiều kịch bản khác đang được Bạch Long ráo riết chuẩn bị. Chỉ khác là làm sân khấu cải lương cho thiếu nhi không thể giống sân khấu cho người lớn. Phải vui nhộn, nhiều chiêu trò, nhiều màu sắc. Nội dung kịch bản cũng thường là các tích chuyện, có chút màu sắc hoang đường... mới mong hấp dẫn các khán giả nhí.

 

Còn người mộ điệu, chắc chắn cải lương còn "sống khỏe”. Nhà viết kịch, chủ tịch Hội sân khấu TP.Hồ Chí Minh, ông Lê Duy Hạnh cũng từng khẳng định: Cải lương không "chết”. Cải lương chỉ co cụm lại, tùy từng đối tượng đặc thù mà có hình thức tiếp cận phù hợp. So với tuồng, chèo, hát bội..., cải lương có một thế mạnh vượt trội, đó là lực lượng người mộ điệu đặc biệt hùng hậu. Nếu không còn khán giả, cải lương sẽ không vào được nơi như các phòng trà. Nếu không được yêu thích, chắc chắn, chương trình tổ chức định kỳ "Vầng trăng cổ nhạc” của Đài truyền hình TP.Hồ Chí Minh không thể luôn chật kín người xem dù trời mưa. Nếu không được yêu thích, chắc chắn, cuộc thi "Chuông vàng vọng cổ” của nhà đài đã không khiến người dân các miệt vườn và nhiều vùng phố thị của Nam Bộ quan tâm đến thế. Giải thưởng Trần Hữu Trang cũng đã không được khởi động lại nếu cải lương không còn đất sống và nghệ sĩ có ít nhiều tên tuổi sẽ không thể "sống khỏe” nếu không nhờ các chương trình nhỏ lẻ, trong khi sân khấu cải lương đang trong thời kỳ khủng hoảng.

 

Có cả ngàn lẻ cách lý giải cho những nghịch lý đã, đang tồn tại trong lĩnh vực này được thừa nhận như sự thật hiển nhiên, tất yếu: thiếu kịch bản hay, diễn viên thành danh không gắn bó với nhà hát, người trẻ bị hấp dẫn bởi các loại hình giải trí khác mới lạ hơn... Nhưng, còn có lý do khác nữa, theo nghệ sĩ Bạch Long, đó là sự "chảnh” của không ít những "sao”. Anh tiết lộ: một vở diễn khó có thể có doanh thu nếu diễn viên "ngôi sao” cứ nằng nặc đòi 10 triệu, 15 triệu cho một đêm khi vở mới được dựng. Cải lương không thể cạnh tranh nổi với các loại hình giải trí khác nếu người làm nghề không có các chiêu trò mới đủ độ hấp dẫn. Cải lương sẽ không còn khán giả nếu không tự biết duy trì khán giả, đặc biệt là người trẻ, lớp khán giả kế cận trong tương lai...