Vài Sự Kiện Trong Lịch Sử Chống Xâm Lăng


 
 
 
“Tháng 2 năm 1887
 
Hà Văn Mao
 
Hà Văn Mao, thủ lĩnh nghĩa quân Thanh Hóa bị thực dân Pháp bắt và xử tử tại Thanh Hóa.
 
Hà Văn Mao (tức Cai Mao) nguyên là thổ tù ở huyện Cẩm Thủy (Thanh Hóa); khoảng năm Kiến Phúc (1884) đã chống lại lệnh của Triều đình và đã đánh giết số người theo đạo là Việt gian. Bị Triều đình (tay sai – tqd) đưa quân đến đàn áp. Hà Văn Mao đã nổi dậy đánh cả Triều đình lẫn Pháp và lập lại đồn ở xã Hỗn Bản (huyện Cẩm Thủy). Triều đình Đồng Khánh đã phải xin Pháp huy động tàu chiến và chia làm hai đường thủy - bộ tấn công vào khu căn cứ rất quyết liệt, song đều bị đánh bật. Ngoài huyện Cẩm Thủy ra, những nghĩa quân Hà Văn Mao còn hoạt động mạnh tại huyện Nông Cống (Thanh Hóa). Ngày 8.11.1885 Hà Văn Mao đã đích thân chỉ huy hơn nghìn nghĩa quân tập kích đồn Bãi Thượng (trên bờ sông Chu, Thanh Hóa của thực dân Pháp. Hoạt động của nghĩa quân Hà Văn Mao ở Nông Cống là một mối đe dọa lớn đối với thực dân Pháp. Bởi vậy, suốt một tháng ròng, từ ngày 25.3.1886 đến 25.4.1886, chúng đã mở nhiều đợt tấn công, vây ráp, càn quét, song đều bị thất bại. Không những thế, chúng còn bị nghĩa quân chủ động tìm đánh tập kích nhiều trận. Khi cứ điểm Ba Đình được tiến hành xây dựng (tháng 2.1886), Hà Văn Mao cũng đã tới tham gia và đã trở thành một trong những người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Ba Đình.
 
11 tháng 4 năm 1887
 
Phạm Bành
 
Phạm Bành, thủ lĩnh nghĩa quân Ba Đình, tự sát, quyết không chịu hàng giặc. Nguyên thực dân Pháp và Nam Triều đã nhiều lần dụ ông ra hàng không được nên chúng đã cho bắt con trai ông là Phạm Tiên và hạn trong 10 ngày nếu ông không ra thú, sẽ đem Phạm Tiên ra chém. Để cứu con, Phạm Bành đã ngang nhiên đến tòa công sứ Thanh Hóa và sau khi biết tin chắc chắn là Phạm Tiên đã thoát khỏi tay giặc, ngay đêm ấy ông đã treo cổ tự vẫn.
 
Tháng 5 năm 1887
 
Mai Xuân Thưởng
 
Mai Xuân Thưởng, một người thủ lĩnh nghĩa quân Bình Định bị sa tay giặc Pháp và đều bị xử chém tại Bình Định, trong đó có Mai Xuân Thưởng (cử nhân, xưng là Nguyên soái) , Bùi Điền (xưng Thống trấn), Nguyễn Đức Nhuận (xưng Hiệp trấn), cùng một số phó tướng, thống binh trở xuống.
 
Riêng đối với Mai Xuân Thưởng, triều đình Đồng Khánh tay sai đã xử như sau: Mai Xuân Thưởng bị tội “lăng trì xử tử”; anh em ruột của ông là Mai Xuân Quang, Mai Xuân Khánh cũng bị xử tử với danh tội “không biết can ngăn”; bốn người em họ của ông là Hòa, Vân, Nghị, Dao cũng bị “xử chém ngay” với danh tội “đã có nhận chức hàm” của ông; ngoài ra còn ba người bác là Chất (72 tuổi), Đức (65 tuổi), Hanh (62 tuổi); bốn anh họ thân là Dư, Dương, Tuyết, Ngân và năm người em họ thân là Cẩm, Hoán, Dũng, Hóa, Pháp, đều bị đưa về quê quán ở thôn Phú Lạc để giao cho chính quyền địa phương quản thúc.
 
7 tháng 9 năm 1887
 
Đinh Công Tráng hy sinh
 
Trong cuộc khởi nghĩa Ba Đình, Đinh Công Tráng giữ chức Tham tán. Sau khi căn cứ Mã cao thất thủ, Đinh Công Tráng đi khắp nơi gây dựng phong trào. Đêm ngày mồng 6 rạng ngày 7 tháng 9 – 1887, trong chuyến về xã Chính An, thuộc phủ Tương Dương tỉnh Nghệ An để quyên tiền cho kháng chiến, Đinh Công Tráng đã bị quân Pháp ập đến tập kích tại chỗ ở. Ông đã hy sinh anh dũng sau một cuộc chiến đấu ác liệt với quân giặc.” (Dương Kinh Quốc, VIỆT NAM NHỮNG SỰ KIỆN LỊCH SỬ  (1858 -1918), Trung Tâm Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn Quốc Gia, 1999, trang 178, 180, 181, 182, 183).
 
 
Trần Quang Diệu trích thuật