Phát triển thị trường tài chính để quốc tế hoá nguồn lực

27/04/2018 08:13

(kbchn) - Trong các bài trước, Nguyễn Trần Bạt đã nói đến việc minh bạch hóa thị trường và quốc tế hóa năng lực Việt Nam. Đây là một chủ đề hay được đông đảo bạn đọc quan tâm. Thị trường tài chính được coi là là mạch máu của nền kinh tế thị trường, là kênh bơm vốn cho nền kinh tế.

Để làm rõ hơn vai trò của minh bạch trong việc phát triển thị trường tài chính- ngân hàng và vai trò của minh bạch trong việc hợp tác quốc tế, chúng ta cùng trao đổi thêm với Nguyến Trần Bạt về đề tài này.

Nguyễn Trần Bạt trong một cuộc trao đổi với Nhà báo Phan Thế Hải

Vấn đề của thị trường tài chính là minh bạch

- Khi chúng ta gia nhập WTO, có một lĩnh vực rất nhạy cảm, đó là tài chính và ngân hàng. Theo ông, cơ hội và thách thức đối với Việt Nam trong lĩnh vực này như thế nào khi chúng ta hội nhập?

- Thực ra sâu xa của vấn đề tài chính ngân hàng không phải là hoạt động tài chính ngân hàng. Vấn đề sâu xa của tài chính ngân hàng là tính minh bạch trong đời sống quản lý, kể cả đời sống quản lý xí nghiệp lẫn đời sống quản lý vĩ mô. Ví dụ, chúng ta có một số lượng nợ lên tới hàng chục phần trăm được gọi là nợ xấu. Nợ xấu là nợ được vay, được cấp cho các dự án không có tính khả thi về mặt kinh tế nhưng lại có ý nghĩa về chính trị. Tất cả tình trạng không minh bạch ấy là kết quả của việc chúng ta phải dung hòa những mâu thuẫn xã hội mà chúng ta có. Ví dụ, chúng ta đặt nhà máy lọc dầu ở Dung Quất rất là phi kinh tế. Nhưng làm thế nào để nhân dân miền Trung tin tưởng vào Nhà nước nếu khi hội nhập và mở cửa họ không có lợi gì? Cho nên, chúng ta buộc phải phi kinh tế hóa một dự án để làm thuận lợi hóa, làm hợp lý hóa đời sống chính trị, mà đời sống chính trị ảnh hưởng cực kỳ thiết thực đến sự phát triển.

Khi chỉ trích tình trạng phi kinh tế của chúng ta, thế giới không hiểu rằng sự phi kinh tế này là hậu quả của những việc khác. Tôi cho rằng, giải quyết bài toán tài chính và ngân hàng là giải quyết tính minh bạch của một nền kinh tế, tính phi logic kinh tế của một nền kinh tế. Không phải chỉ có ở chúng ta, Trung Quốc cũng vậy. Tôi đã từng tiếp xúc với Phó Thống đốc ngân hàng của Trung Quốc, ông Trần Nguyên, con trai của cựu phó chủ tịch Đảng cộng sản Trung Quốc Trần Vân. Ông ta nói rằng Trung Quốc buộc phải thành lập ra một công ty chuyên mua nợ xấu của các ngân hàng để tạo ra trạng thái minh bạch giả tạo của các ngân hàng. Nhưng họ không có quá nhiều tiền để mua các nợ xấu và các nợ xấu đó vẫn tiếp tục phát sinh.

Để giải quyết hệ thống ngân hàng và tài chính của chúng ta cho thỏa đáng theo các tiêu chuẩn của nền kinh tế thị trường thì chúng ta phải có một thời gian được gọi là lộ trình hoạch định cải cách để hợp lý hóa dần chuyện đó. Không chỉ có cải cách ngành ngân hàng mà phải cải cách cả các xí nghiệp nữa. Các xí nghiệp không có năng lực quản lý tốt mà vẫn sử dụng tín dụng thì sinh ra nợ xấu. Cho nên, tình trạng không tốt của hệ thống tài chính và ngân hàng là hệ quả của tính không chuyên nghiệp của cả nền kinh tế. Muốn cất cánh, chúng ta buộc phải xây dựng thể chế để tạo ra tính hợp lý của hoạt động tài chính và ngân hàng.

Chúng ta chưa có kinh nghiệm trong việc hợp tác

-  Nếu nhìn vào tình hình minh bạch ở nước ta hiện nay thì theo ông nó đã đạt đến mức độ nào? Còn vấn đề nào chưa ổn?

-  Tôi nghĩ có hai yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng đến độ minh bạch của xã hội chúng ta. Thứ nhất là chúng ta chưa quan niệm một cách đúng và đầy đủ về khái niệm minh bạch, kể cả từ người làm chính sách. Chúng ta vẫn xem minh bạch như là một yếu tố khôn khéo trong đối thoại hay trong đấu tranh chính trị. Chúng ta áp dụng các kinh nghiệm và các hiểu biết về khái niệm minh bạch trong cuộc đấu tranh giành và gìn giữ độc lập dân tộc. Tất cả những kinh nghiệm ấy vẫn còn ám ảnh chúng ta khi hiểu khái niệm này. Đấy là khó khăn lớn nhất. Thứ hai là chúng ta chưa quen với một nền kinh tế tự do. Chúng ta vẫn cho rằng minh bạch ảnh hưởng đến hiệu suất kinh doanh nên mọi người đều đòi hỏi bảo vệ bí mật thương mại trước so với việc đòi hỏi minh bạch hoá quá trình thương mại.

Kinh nghiệm kinh doanh của chúng ta nói cho cùng là kinh nghiệm chạy trước người khác chứ chưa phải là kinh nghiệm tiến cùng người khác. Chúng ta chưa có kinh nghiệm hợp tác và vì chúng ta không nhạy cảm với hợp tác nên chúng ta vô cùng nhạy cảm với cạnh tranh, cho nên, khi cạnh tranh mà không hợp tác thì bí mật quan trọng hơn là minh bạch. Nhưng nếu trong quá trình cạnh tranh, chúng ta cần sự hợp tác, chúng ta muốn lôi kéo đồng minh, muốn làm hấp dẫn mình trước đồng minh thì minh bạch quan trọng hơn bí mật. Đấy là hai yếu tố đang chi phối cả xã hội lẫn nhà nước về việc hiểu và tiến hành các chính sách minh bạch.

Đó là tôi mới nói đến sự khó khăn trong lĩnh vực kinh tế và thương mại thôi, ngay cả trong lĩnh vực chính trị thì sự minh bạch cũng được hiểu không đúng. Sự minh bạch trong chính trị mới chỉ dừng lại ở việc giải quyết sự chưa hiểu lẫn nhau của nhân dân và nhà nước. Chúng ta đều thấy rằng trong những phiên chất vấn gần đây, nhân dân rất thích thú trước sự khúc triết, sự tài hoa, sự sáng suốt của Thủ tướng chính phủ Nguyễn Tấn Dũng. Đại bộ phận nhân dân hong hóng, nghe ngóng, chờ đợi Chính phủ, mặc dù sự đúng đắn đó mới chỉ được thể hiện trong hành vi, trong phong cách còn việc biến thành sự đúng đắn của chính sách thì nhân dân còn phải tiếp tục chờ.

Nhân dân chúng ta sốt ruột về sự sáng suốt của chính phủ và mỗi một sự sáng suốt đều được hoan nghênh, chờ đón và đều được trân trọng cả nhưng liệu chính phủ có hiểu điều đấy không? Khi nào chính phủ hiểu được nhân dân nghĩ gì về mình, chờ gì ở mình thì quá trình minh bạch sẽ đến. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có nói một câu rất hay là chúng ta cần xây dựng một chính phủ gần dân. Tôi rất thích câu ấy vì gần dân làm gì? Gần dân không phải để mị dân vì mị dân thì ở xa hay hơn ở gần mà gần dân để hiểu dân. Hiểu dân để làm cho chính sách của mình trở nên cởi mở hơn, có chất lượng nhân dân hơn, đó là điều rất cần thiết.

Muốn phát triển không nhất thiết phải thành hổ, thành rồng

- Có người cho rằng, Việt Nam là con rồng đang trỗi dậy, phải chăng, chúng ta sẽ có thể làm cho các nước phương Tây phải kinh hoàng?

- Tôi không hiểu tại sao nhiều người lại nghĩ rằng Việt Nam trở thành một con rồng, hay một con hổ? Đó là một trong những nét xấu của người Việt. Chúng ta phải sống thân thiện với thế giới. Mỗi một con người phải rèn luyện để sống thân thiện với nhau. Mỗi một quốc gia phải rèn luyện để sống thân thiện với thế giới. Quốc gia nào mà làm cho người ta kinh hoàng về mình là một quốc gia ngốc nghếch, bởi vì sự phát triển không tạo ra từ sự kinh hoàng của người khác mà từ sự hỗ trợ, yêu mến của người khác. Tôi không thích con rồng hay con hổ gì cả. Nếu các anh hỏi tôi thì cá nhân tôi nói rõ rằng tôi không chờ đợi chúng trở thành con rồng hay con hổ gì cả. Tôi chờ đợi chúng ta trở thành một quốc gia bình thường, ở đấy con người sống hết các khả năng của mình, phát triển hết các khả năng của mình và tìm ra hạnh phúc trong chính cuộc đời thông thường.

Phan Thế Hải (thực hiện)

(0) Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

lên đầu trang