Phù Lãng – Làng gốm cổ bên bờ sông Cầu

21/12/2017 17:10

(kbchn) - Phù Lãng là một trong những làng gốm nổi tiếng của miền Bắc thuộc xã Phù Lãng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Nằm bên bờ sông Cầu thơ mộng, Phù Lãng mang vẻ trầm tư của một làng nghề gốm cổ.

Theo những gì được ghi chép lại thì ông tổ nghề gốm của làng gốm Phù Lãng tên là Lưu Phong Tú. Ông đã có công rất lớn trong việc học hỏi kỹ thuật làm gốm và truyền bá, tạo lập nên làng gốm Phù Lãng từ thời nhà Trần vào khoảng thế kỷ thứ XIV. Kể từ đó, nghề làm gốm của làng liên tục được kế thừa từ đời này qua đời khác.

Sản phẩm gốm Phù Lãng gồm ba loại chính: Gốm được dùng trong hoạt động tín ngưỡng như tượng Phật, lư hương và các đồ thờ cúng; Gốm gia dụng như lọ, bình, ang, chum, vại; Gốm trang trí như lọ cắm hoa, tranh gốm...

Gốm Phù Lãng có nét sắc thái riêng biệt, đó là những sản phẩm gốm men nâu, vàng nhạt, vàng thẫm, vàng nâu… mà người ta gọi chung là men da lươn. Người làm gốm Phù Lãng sử dụng phương pháp đắp nổi theo hình thức chạm bong, còn gọi là chạm kẹp, màu men tự nhiên, bền và lạ. Dáng của gốm mộc mạc nhưng khỏe khoắn, chứa đựng vẻ đẹp nguyên sơ của đất và lửa, nhưng vẫn thể hiện sự điêu luyện trong điêu khắc tạo hình.

Nếu như làng Bồ Bát của Ninh Bình nổi tiếng với sản phẩm gốm từ chất liệu đất sét trắng, vùng Thổ Hà của Bắc Giang lại một thời huyên náo đò đầy dọc ngang với sản phẩm đất sét xanh, thì làng Phù Lãng của Bắc Ninh lại thâm trầm, mộc mạc nhưng vô cùng tinh tế với các sản phẩm từ đất sét đỏ.

                

 

Một điểm đặc biệt khác của gốm Phù Lãng là kỹ thuật làm tráng men. Men được làm từ tro cây rừng - thường là lim, sến, táu và nghiến, trộn với vôi sống, sỏi nghiền nát và bùn phù sa trắng theo một tỷ lệ nhất định. Sau đó, men được để khô, đập nhỏ cho vào nước, gạn qua rây bột, từ đó chế thành chất lỏng quánh, có màu vàng như mật ong. Loại men này được quét lên sản phẩm gốm rồi đem phơi khô.

Công đoạn cuối cùng chính là nung. Đây là bước vô cùng quan trọng để đảm bảo được màu sắc của sản phẩm. Nhiệt độ lò nung nhất định phải đạt 1000 độ C, như vậy lớp da ngoài mới đanh mặt, nhẵn bóng và chắc. Gốm đạt tiêu chuẩn phải có màu da lươn óng hoặc màu cánh gián, gõ vào phải có tiếng vang, nếu không sẽ bị thải loại.

Từng công đoạn từ chọn đất, tạo hình, tráng men đến nung gốm đều được người thợ chăm chút cẩn thận, cầu kì cho đến khi một sản phẩm ra đời.

Làng Phù Lãng hiện nay không chỉ là một làng nghề sản xuất mà còn là điểm đến thu hút nhiều khách du lịch. Người dân nơi đây đã quen với những vị khách phương xa lui tới tìm hiểu về nghệ thuật làm gốm, hay đơn giản chỉ là lặng im nhìn ngắm hình ảnh đất và người của làng gốm Việt. Du khách đến làng cũng trực tiếp tham gia làm những sản phẩm gốm cho riêng mình, từ nặn, tạo hình rồi đưa chúng lên lò nung cho đến khi có được sản phẩm mang về.

             

 


Nhờ sự tinh tế, khéo léo của người thợ, hiện nay các sản phẩm gốm Phù Lãng không chỉ xuất hiện ở các tỉnh thành trong nước mà còn được xuất khẩu tới nhiều quốc gia như Mỹ, Nhật, Hàn Quốc… với các sản phẩm phong phú, đa dạng. Nhiều gia đình sản xuất chuyên môn hóa, theo đơn đặt hàng từ các đối tác nước ngoài. Ngày nay, gốm mỹ nghệ đã mang lại diện mạo mới cho làng nghề, tạo công ăn việc làm ổn định và nâng cao thu nhập cho người dân.Những năm gần đây, làng có một thế hệ nghệ nhân mới được đào tạo từ trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam – những người đang thổi vào đất những hơi thở thời đại để tiếp nối và phát triển nghề gốm cổ của cha ông. Tuy có sự thay đổi trong công nghệ khắc, chạm gốm để phù hợp với thị hiếu, nhưng màu nâu da lươn vàng óng vẫn luôn là nét đặc trưng không thể thay thế.

(0) Bình luận

Bài viết chưa có bình luận nào.

;
lên đầu trang